Obamafunny

60 proc. Amerykanów dobrze ocenia prezydenturę Obamy

Donald Trump zostanie dziś zaprzysiężony na 45. prezydenta Stanów Zjednoczonych. Jego poprzednika po ośmiu latach rządów pozytywnie ocenia 60 proc. Amerykanów. Barack Obama, który obejmował urząd w samym środku Wielkiego Kryzysu, jest doceniany m.in. za politykę zagraniczną, podejście do kwestii rasizmu i działania na rzecz ochrony środowiska. Natomiast ekonomiści wskazują, że pod względem gospodarczym była to jednak z najgorszych kadencji. 

Pod względem gospodarczym kadencja Baracka Obamy była jedną z najgorszych w historii. Wzrost gospodarczy na mieszkańca utrzymywał się zdecydowanie poniżej 1 proc. Trudno powiedzieć, na ile jest to wina odchodzącego prezydenta, a na ile trudnych czasów, w których przyszło mu działać. Jednak niewątpliwie długoterminowe wyzwania, widoczne już na początku tej kadencji, nie zostały zrealizowane, a próby administracji Obamy w dużej mierze zakończyły się niepowodzeniem – ocenia Maciej Bitner, główny ekonomista think-tanku WiseEuropa.

Barack Obama objął urząd 44. przywódcy Stanów Zjednoczonych w 2009 roku, kilka miesięcy po giełdowym krachu, kiedy kraj mierzył się z konsekwencjami kryzysu finansowego. Od 20 stycznia Donald Trump oficjalnie zajmie jego miejsce w fotelu prezydenckim.

Z najnowszego, przeprowadzonego w połowie stycznia sondażu CNN/ORC, wynika, że 60 proc. Amerykanów pozytywnie ocenia ustępującego prezydenta. Ponad dwie trzecie (65 proc.) twierdzi, że jego prezydentura była sukcesem, ale zdaniem połowy (49 proc.) jest to zasługa raczej jego osobistych cech niż okoliczności będących poza jego kontrolą.

Badanie pokazało, że Amerykanie pozytywnie oceniają Obamę w kontekście gospodarki, stosunków zagranicznych i jego podejścia do spraw różnic rasowych. Doceniają też jego działania na rzecz edukacji i politykę ochrony środowiska oraz przeciwdziałania zmianom klimatu. Z drugiej strony, społeczeństwo negatywnie ocenia jego politykę w kontekście dostępu do broni. W kwestiach takich jak nielegalna imigracja, opieka zdrowotna i terroryzm oceny opinii publicznej są podzielone. Dokładnie połowa Amerykanów (50 proc.) sądzi, że ogólna sytuacja kraju jest dobra. Nieco więcej, bo 57 proc. uważa, że gospodarka znajduje się w dobrej kondycji.

W ocenie prezydentury Baracka Obamy w kontekście gospodarki podzieleni są ekonomiści. Jednym z głównych wskaźników, przez pryzmat których ocenia się jego ośmioletnią kadencję, jest rekordowy dług publiczny. Zadłużenie Stanów Zjednoczonych przekroczy niedługo próg 20 bln dolarów (obecnie 19,96 bln dol.). Licznik długu zaczął bić szybciej, od kiedy Barack Obama zaczął pełnić funkcję prezydenta. W 2009 roku wynosiło ok. 10,6 bln dol. W trakcie prezydentury Baracka Obamy deficyt publiczny rósł szybciej niż za kadencji któregokolwiek z pozostałych prezydentów.

W trakcie rządów Obamy wolniej za to rozwijała się gospodarka. W trakcie ośmioletniej kadencji Baracka Obamy wzrost gospodarczy wynosił ok. 2 proc. (1,9 proc. w 2016 roku). Z drugiej strony, bezrobocie spadło do rekordowego poziomu 4,7 proc. i przybyło kilkanaście milionów nowych miejsc pracy. W październiku 2009 roku stopa bezrobocia wynosiła 10,3 proc. i był to poziom najwyższy od ćwierćwiecza.

Historyczne rekordy biła też giełda na Wall Street. W czasie, gdy Barack Obama obejmował urząd, amerykańska giełda osiągała najniższe poziomy na skutek kryzysu. Od ośmiu lat na amerykańskim rynku trwa hossa, indeks S&P500 zyskał w sumie ponad 160 proc.

W porównaniu z innymi krajami rozwiniętymi, Stany Zjednoczone stanowią pewien wzór wychodzenia z kryzysu. W Europie, pod względem wzrostu gospodarczego, sytuacja wygląda dużo gorzej. Ta dynamika amerykańskiej gospodarki, fakt, że udało się szybko sprowadzić bezrobocie do naturalnego poziomu, wzrost stóp procentowych i odradzająca się aktywność banków to jednak nie są zasługi, które można szczególnie przypisać administracji Baracka Obamy, a po prostu sile gospodarki amerykańskiej, konkurencyjności tych mechanizmów, które są w nią wpisane od dekad – mówi Maciej Bitner.

Jednym z największych wyzwań prezydentury Baracka Obamy była reforma systemu opieki zdrowotnej. Krótko po tym, jak objął urząd, bez ubezpieczenia zdrowotnego pozostawało ponad 44 mln Amerykanów. Wprowadzona w 2010 roku sztandarowa ustawa, tzw. Obamacare miała na celu objęcie polisą jak największej liczby obywateli, również z biedniejszych warstw społecznych. Z ubiegłorocznego raportu organizacji Commonwealth Fund wynika, że od czasu jej wprowadzenia liczba nieubezpieczonych w USA spadła o 20 mln osób.

Koszty opieki medycznej w Stanach są wielkim problemem. Program Obamacare, który był mocno krytykowany przez ekonomistów, w pewnym sensie wywrócił system zdrowotny do góry nogami, natomiast nie doprowadził ani do spadku kosztów, ani do radykalnej poprawy dostępności usług. Mówi się natomiast, że pogorszył konkurencję na rynku, co przyczyniło się do utrzymania wysokich kosztów leczenia – ocenia Maciej Bitner.

Reforma Obamacare podzieliła amerykańską opinię publiczną na jej zwolenników i przeciwników. Krytycy zarzucają ustawie m.in. to, że przełożyła się na dwucyfrowy wzrost składek na ubezpieczenia zdrowotne.

Tymczasem USA mają jeden z najdroższych systemów opieki zdrowotnej na świecie, a bez ubezpieczenia nadal pozostaje ponad 24 mln obywateli. Będzie to jeden z największych problemów nowego prezydenta Donalda Trumpa, który zapowiada, że jego administracja już pracuje nad projektem zmian w służbie zdrowia. Natomiast Kongres na początku stycznia zrobił pierwszy krok w celu cofnięcia reformy Obamacare, przyjmując odpowiednie poprawki do budżetu. Część komentatorów politycznych uważa, że to właśnie zapowiedź uchylenia reformy Obamacare przesądziła o wygranej kandydata Republikanów (którzy od początku byli reformie przeciwni).

Problemem, z którym prawie cały czas zmagał się Barack Obama – wyłączywszy dwa lata, kiedy udało się uchwalić Obamacare – był nieprzychylny Kongres. Wydaje się, że przez najbliższe cztery lata będzie Kongres republikański, który będzie współpracować z Donaldem Trumpem. Szczerze mówiąc, dużo bardziej liczę na pragmatyzm i prorynkowe nastawienie Republikanów w Kongresie niż na samego prezydenta Trumpa. Liczę, że on będzie realizował agendę partii republikańskiej, a niekoniecznie będzie przywiązany do populistycznych pomysłów z kampanii wyborczej – mówi ekonomista Maciej Bitner.

Bezrobocie

Zaledwie 3,5 proc. specjalistów i menadżerów jest bez pracy

Bezrobocie w Polsce na koniec roku wyniosło 8,3 proc. – wynika z szacunków resortu pracy. Wśród specjalistów i menadżerów poziom ten jest znacznie niższy – ok. 3,5 proc. Najlepsi kandydaci w tej grupie otrzymują blisko 20 ofert zatrudnienia rocznie. Taka sytuacja na rynku pracy sprawia, że pracodawcy muszą oferować kandydatom znacznie więcej niż atrakcyjne wynagrodzenie czy opieka medyczna. W ubiegłym roku firmy intensywnie inwestowały w swój wizerunek pracodawcy.

 Rynek rekrutacyjny ma się bardzo dobrze, na co bezpośredni wpływ ma zmniejszające się bezrobocie – wskazuje Artur Skiba, prezes Antal Polska i wiceprezes Stowarzyszenia Agencji Zatrudnienia. – Ma to bezpośredni wpływ na liczbę pojawiających się ofert dla kandydatów. Rekordziści wśród specjalistów i menadżerów, na przykład w branży IT, otrzymują nawet 18–19 propozycji w ciągu roku, a średnia oscyluje wokół sześciu. To pokazuje, jak silny jest obecnie rynek pracownika. Propozycji dla dobrych kandydatów jest dużo więcej niż dobrych kandydatów.

Według Głównego Urzędu Statystycznego pod koniec listopada ubiegłego roku liczba bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy ukształtowała się na poziomie 1 313 000 osób, tj. nieznacznie zwiększyła się w porównaniu z poprzednim miesiącem (o 0,4 proc., czyli o 5,7 tys.), ale obniżyła w porównaniu z tym samym miesiącem rok wcześniej (o 14,2 proc., czyli o 217 tys.). Ogólny wskaźnik bezrobocia ukształtował się na poziomie 8,2 proc. Na koniec roku – jak wynika z oceny Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – był on nieznacznie wyższy (8,3 proc.).

– To powoduje, że przed pracodawcami stoją coraz większe wyzwania związane z pozyskaniem i zatrzymaniem pracowników. Firmy coraz częściej muszą oferować już nie tylko wysokie wynagrodzenia, bo zaczynają one odgrywać coraz mniejszą rolę, lecz także profity pozafinansowe – zauważa Artur Skiba. – Nie mówię o banalnych elementach jak karta medyczna czy MultiSport. Dla wielu osób ważna się staje atmosfera pracy, wyzwania, jakie przed nim stoją, czy prestiż firmy. To wszystko sprawia, że w ubiegłym roku firmy musiały bardzo mocno inwestować w tzw. employer branding.

Zdaniem Artura Skiby zarządzający coraz częściej zdają sobie sprawę z tego, że proces rekrutacyjny nie rozpoczyna się w momencie wystąpienia w firmie wakatów, ale dużo wcześniej. W związku z tym firma cały czas musi kreować swój pozytywny wizerunek pracodawcy.

To szczególnie ważne w kontekście oczekiwań pokolenia Y wobec pracodawców i wykonywanej pracy. Dlatego w tym roku na znaczeniu zyskiwać będzie zasada 3xZ, czyli zdobądź, zapłać, zatrzymaj.

– Utrzymanie w zespole dobrych fachowców staje się dla pracodawców równie trudne jak ich znalezienie i zatrudnienie – przekonuje Artur Skiba. – Kandydaci bardzo szybko, czasami po kilku miesiącach, nudzą się i szukają nowych wyzwań, zwłaszcza pokolenie Y. Dlatego ta zasada w wielu branżach staje się wręcz obowiązkowa.

Według Artura Skiby ten rok nadal będzie bogaty w oferty dla informatyków, ale także dla specjalistów z branży centrów usług wspólnych i outsourcingowych. W coraz większej liczbie sektorów można już mówić o rynku pracownika, a nie pracodawcy.

– To np. rynek pracy prawników, gdzie jeszcze dwa lata temu karty rozdawali pracodawcy, a w tym momencie z miesiąca na miesiąc ofert pracy jest coraz więcej – twierdzi Artur Skiba. – Jedynym sektorem, gdzie na razie utrzymuje się rynek pracodawcy i nic nie wskazuje na to, żeby to się zmieniło, zwłaszcza w kontekście fuzji i przejęć, jest bankowość. Tam specjaliści i menadżerowie nierzadko szukają pracy nawet przez kilka miesięcy. To raczej mało pozytywny wyjątek na polskim rynku pracy.

Jak podkreśla Skiba, wzrost wynagrodzeń nieco wyhamowuje. Nie wynika to jednak z niechęci pracodawców do podwyżek, a raczej z bardzo dynamicznych wzrostów płac specjalistów i menadżerów w ostatnich dwóch latach. To pozwoliło nam zniwelować w pewnym stopniu dystans wobec krajów Europy Zachodniej.

– Na większości stanowisk pensje są jeszcze dużo niższe. Ale pamiętajmy, że kilka lat zarabialiśmy 20 proc. tego, co w Europie Zachodniej. Teraz w większości branż jest to 40–50 proc., a są wyjątki, gdzie pensja jest taka sama jak w Europie. Najlepsi specjaliści IT na przykład zarabiają już 90, a czasami 100 proc. tego, ile dostaliby na Zachodzie – komentuje Artur Skiba.

Jego zdaniem w kolejnych latach wynagrodzenia będą rosły w tempie 3–5 proc.

centrum h

Zarządcy centrów handlowych będą rozbudowywać istniejące obiekty

Na rynku powierzchni handlowych przybywać będzie inwestycji w modernizację i rozbudowę istniejących obiektów – oceniają przedstawiciele Atrium Group. Zarządca 21 galerii handlowych w Polsce chce w kolejnych kilku latach powiększyć swoje obiekty o ok. 70 tys. mkw. powierzchni najmu brutto (GLA). Łączna wartość planowanych przez spółkę inwestycji wyniesie ok. 120 mln euro i obejmie rozbudowę warszawskich centrów handlowych Atrium Promenada i Atrium Targówek, przebudowę Atrium Reduta oraz modernizację Atrium Biała w Białymstoku.

– Naszym głównym kierunkiem inwestycyjnym jest Europa Środkowo-Wschodnia. Spośród krajów tego regionu nasze działania koncentrujemy przede wszystkim na Polsce, która jest największym i najbardziej wpływowym rynkiem, zamieszkuje ją 38 milionów obywateli, podczas gdy Czechy – także bardzo silny i interesujący rynek – tylko 10 milionów – podkreśla Rachel Lavine, wiceprzewodnicząca rady nadzorczej w Atrium European Real Estate Limited.

Jak podkreśla, polski rynek przyciąga wszystkie ważne międzynarodowe marki zarówno wśród sklepów, jak i sieci handlowych. Jednym z czynników, które na to wpływają, jest – obok chłonnego rynku – także dynamiczny rozwój gospodarczy.

– Na rynek nieruchomości komercyjnych wpływają dwa istotne elementy – mówi Rachel Lavine. – Pierwszym jest postępująca urbanizacja, czyli coraz częstsza migracja z obrzeży miast do centrum. Drugim z kolei e-commerce i fakt, że konsumenci mają coraz więcej możliwości robienia zakupów. Atrium dostrzega te trendy.

Spółka modernizuje i rozbudowuje swoje centra handlowe tak, by dostępna oferta nie tylko odpowiadała stylowi życia mieszkańców miast, lecz także wyprzedzała zmieniające się coraz szybciej potrzeby. Przykładem tego podejścia jest Atrium Promenada – flagowy projekt spółki. W październiku 2016 zakończył się pierwszy etap modernizacji i rozbudowy tego obiektu. W efekcie centrum handlowe zyskało dodatkowe 7 600 mkw. nowej powierzchni najmu brutto (GLA).

– Docelowo obszar handlowy w Promenadzie chcemy podwoić, osiągając ponad 90 tys. mkw., co oznacza, że będzie to jedno z większych centrów w kraju i prawdopodobnie jeden z dziesięciu handlowych gigantów w Europie  – prognozuje Scott Dwyer, prezes zarządu Atrium Poland Real Estate Management. – Inwestycję tę będziemy realizować stopniowo, w ciągu kolejnych czterech, pięciu lat.

Trwają także prace w ramach wstępnego etapu rozbudowy centrum handlowego Atrium Targówek, poprzedzające przystąpienie do etapu głównego rozbudowy.

W ramach realizacji strategii modernizacji i rozbudowy obiektów zarząd Grupy na jednym z ostatnich posiedzeń zatwierdził także dwa dodatkowe projekty. Pierwszym jest rozbudowa (o około 6 tys. mkw. dodatkowej powierzchni) centrum handlowego Atrium Reduta w Warszawie. Planowany koszt inwestycji ma wynieść około 28 mln euro. Drugim – modernizacja (7,5 tys. mkw. dodatkowej powierzchni) centrum handlowego Atrium Biała w Białymstoku (31 mln euro). Zgodnie z przyjętym kierunkiem strategicznym spółki oba obiekty zostaną powiększone o powierzchnię wypoczynkowo-rozrywkową i gastronomiczną.

– Planujemy zwiększać tam powierzchnie handlowe i inwestować w rozwój – zapowiada Scott Dwyer. – W ciągu najbliższych kilku lat skoncentrujemy się na rozbudowie istniejących obiektów. Dziś jesteśmy w 19 miastach Polski, ale działalność chcemy skoncentrować na siedmiu. W efekcie przeprowadzonej modernizacji będą one odpowiadać za 90 proc. wartości naszego portfela.

Te miasta to Warszawa, Białystok, Bydgoszcz, Toruń, Wrocław, Lublin i Koszalin.

– Musimy być obecni w najważniejszych lokalizacjach oraz pełnić ważną rolę jako podmiot zarządzający aktywami – dodaje Scott Dwyer. – Naszym celem jest poszerzanie oferty gastronomicznej i zwiększanie wartości dodanej dla klientów naszych obiektów, tak by nasze centra były miejscem spotkań, w których można nie tylko zrobić zakupy, lecz także skorzystać z usług, bogatej oferty rozrywkowej i gastronomicznej.

Atrium European Real Estate Limited jest właścicielem i zarządcą nieruchomości usługowo-handlowych, a także inwestorem na rynku istniejących centrów handlowych i innych obiektów usługowo-handlowych w Europie Środkowo-Wschodniej. Po trzech kwartałach 2016 roku dochód netto z najmu (NRI) uzyskany przez Grupę, z wyłączeniem Rosji, wzrósł o 1,5 proc. do kwoty 102,1 mln euro (za okres 9 miesięcy 2015 roku wynosił 100,6 mln euro). Wartość portfela Grupy obejmującego 62 obiekty wyniosła 2,6 mld euro, odzwierciedlając strategiczne transakcje sprzedaży. Aktywa przedsiębiorstwa w Polsce były warte około 1,5 mld euro.